Αρχείο

Προφίλ

Ιστορικό

Συνδέσεις

Συχνές Ερωτήσεις

Νέα - Εκδηλώσεις

Προσφορές

Νεοελληνικά Κείμενα - Δοκίμιο

 

προώθηση στο τέλος

Τα Ελληνικά Συντάγματα 1822-1975/1986
Αλεξάνδρου Σβώλου: Η Συνταγματική Ιστορία της Ελλάδος

Πρόλογος - Εισαγωγή: Ευάγγελος Βενιζέλος
Εισαγωγή - Επιμέλεια: Λουκάς Αξελός

Γ΄ έκδοση
Έτος Α΄ Έκδοσης: 1972
Σελ. 392, €18,00, ΣΕ ΠΡΟΣΦΟΡΑ
ISBN 960-303-064-3

   Η έκδοση όλων των κατά το παρελθόν ισχυσάντων ελληνικών Συνταγμάτων, πιστεύουμε ότι αποτελεί προσφορά σ’ εκείνους που θα’ θελαν να γνωρίσουν μια σημαντική πτυχή της εξέλιξης της νεοελληνικής ιστορίας, όπως αυτή αντικατοπτρί-ζεται στα διάφορα ισχύσαντα Συντάγματα.
  Θεωρώντας απαραίτητη, μιαν όσο το δυνατό συγκεκριμένη ανάλυση της εξέλιξής τους, προτάξαμε την Συνταγματική Ιστορία της Ελλάδος του Αλέξανδρου Σβώλου, πιστεύοντας ότι βοηθάει αρκετά τον αναγνώστη να εμβαθύνει στη διαλεκτική συνάρτηση που υπάρχει μεταξύ των Συνταγμάτων και των κοινωνικών και πολι-τικών αντιθέσεων που τα γέννησαν.
   Η ανάγνωση των συνταγματικών κειμένων και της ιστορίας τους, δεν είναι ένα τυπικό καθήκον απέναντι στην «Συνταγματική μας ιστορία», αλλά ένα ουσιαστικό χρέος απέναντι στην νεώτερη ιστορία μας, που τις επιπτώσεις της αντιμετωπίζουμε άμεσα και στις μέρες μας.
   Η προσεκτική-συγκριτική μελέτη των Ελληνικών Συνταγμάτων, έχει - προφανώς - να προσφέρει πολλά σε αυτούς που σκοπεύουν σε μιαν ολόπλευρη θεώρηση της σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας. Αλλά θα ήταν μέγα λάθος να θεωρήσουμε ότι αυτό αποτελεί πεδίον ενασχόλησης μόνο κάποιων ειδικών ή φιλιστόρων. Διότι το εύρος και το βάρος του Καταστατικού Χάρτη μιας χώρας, αποτελεί το κατ’ εξοχήν πεδίο όπου εμβαπτίζεται και δοκιμάζεται η δημοκρατική ευαισθησία και αγωγή όλων των πολιτών.

Πρόλογος του Ευάγγελου Βενιζέλου
 
   Η πρώτη έκδοση του τόμου αυτού που συγκέντρωνε τα κείμενα, των Ελληνικών Συνταγμάτων 1822-1952, έγινε το 1971/72 ως προφανής πράξη αντίστασης προς τη δικτατορία. Τότε δεν υπήρχαν τα σημερινά θεσμικά και πολιτικά αυτονόητα. Η αποκατάσταση της Δημοκρατίας, η εγκαθίδρυση του κράτους δικαίου, ο σεβασμός της συνταγματικής τάξης, ήταν ακόμη οι μεγάλες εκκρεμότητες που συγκροτούσαν το πεδίο της πολιτικής. Το Σύνταγμα και μόνον ως έννοια αποκτούσε ένα «ανατρεπτικό» και διεκδικητικό περιεχόμενο. Η «υπόμνηση» των Ελληνικών Συνταγμάτων ήταν ουσιαστικά μια καταλυτική σύγκριση με την πραγματικότητα του δικτατορικού καθεστώτος.
   Η δε επισκόπηση της Συνταγματικής Ιστορίας της Ελλάδος, αυτό το πυκνό, κλασικό κείμενο του Αλεξάνδρου Σβώλου που προτασσόταν ως εισαγωγή ήταν ουσιαστικά μια άσκηση συνταγματικής αυτογνωσίας. Μία τομή στο σώμα της ιστορίας του νεοελληνικού κράτους από την ιδιαίτερη οπτική γωνία της εξέλιξης των συνταγματικών μας θεσμών, χωρίς την αυταρέσκεια του νομικού φορμαλισμού αλλά με πλήρη, αν και υπαινικτικά διατυπωμένη, αίσθηση της «καθ’ όλου» ιστορίας και των αντιφάσεών της.
   Άλλωστε το ίδιο το όνομα του συγγραφέα συμπυκνώνει από μόνο του ένα πολυδύναμο μήνυμα που σχετίζεται με την επιστημολογική ταυτότητα και την πολιτική φυσιογνωμία του Αλεξάνδρου Σβώλου. Με μία διαδρομή πολιτική και επιστημονική. Δηλαδή ιστορική και ηθική που δεν περιορίστηκε ποτέ στα όρια του σπουδαστηρίου, αλλά κινήθηκε πάντοτε στα επικίνδυνα και γόνιμα πεδία των ιδεολογικών, πολιτικών και επιστημονικών αγώνων με το πρόσθετο κόστος που συνεπάγεται αυτό μέσα σε συνθήκες πραγματικά δύσκολες.
   Τώρα, είκοσι πέντε χρόνια μετά την πρώτη έκδοση και είκοσι τρία μετά την μεταπολίτευση και μέσα σε συνθήκες ομαλού δημοκρατικού και κοινοβουλευτικού βίου, τα πράγματα είναι τελείως διαφορετικά και οι ιστορικές μνήμες ίσως αχνές. Τώρα έχουμε την πολυτέλεια των συζητήσεων για την ερμηνεία και την εφαρμογή του Συντάγματος, για τα όρια του δικαστικού ελέγχου, για το ρόλο της Βουλής, για την σκοπιμότητα και την κατεύθυνση της αναθεώρησης του Συντάγματος, για τη συμμετοχή μας στις διαδικασίες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Υπό τις συνθήκες αυτές οι συμβολισμοί ίσως υποβαθμίζονται και η νέα έκδοση μπορεί να εκληφθεί ως «ενημερωτική».
   Μόνον όμως όταν εκκινούμε από την αρχή ότι τίποτα δεν είναι αυτονόητο, ότι η δημοκρατική αρχή, το κράτος δικαίου, το κοινωνικό κράτος, η κοινοβουλευτική δημοκρατία είναι ύψιστα συνταγματικοπολιτικά αγαθά που έχουν ανάγκη γνώσης και επαγρύπνησης, μόνον τότε διαμορφώνονται οι προϋποθέσεις του πατριωτισμού των Ελλήνων στον οποίο επαφίεται η τήρηση του Συντάγματος.
   Η νέα έκδοση με πρωτοβουλία του «Στοχαστή» και του ρέκτη κ. Λουκά Αξελού συμπίπτει με το δίδυμο έτος Ρήγα και Σολωμού. Ίσως η σύμπτωση αυτή να οφείλεται σε μία περίεργη μεταφυσική της ιστορίας καθώς η πρώτη έκδοση ήταν αφιερωμένη — μεταξύ άλλων — και στον Ρήγα. Συμπίπτει όμως και με την ανοικτή διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος που επιβάλλει να κάνουμε μια συνολική αξιολόγηση της «συνταγματικής περιπέτειας» του τόπου και να τη συνδέσουμε με τα ερωτήματα στα οποία καλείται να απαντήσει η Βουλή των Ελλήνων και τελικώς ο ίδιος ο ελληνικός λαός μετά λόγου γνώσεως, δηλαδή με συνείδηση της ιστορίας. Στο ζήτημα αυτό αναφέρεται το κείμενο μου που ακολουθεί για την «συναινετική και επιβεβαιωτική αναθεώρηση του Ελληνικού Συντάγματος» ως συνέχεια του προλόγου αυτού. Οι δύο λοιπόν αυτές συμπτώσεις προσθέτουν ίσως κάτι στην ιστορική και συμβολική διάσταση της έκδοσης. Προσθέτουν μια επίκαιρη και χρηστική διάσταση που νομιμοποιεί ακόμη περισσότερο την εκδοτική πρωτοβουλία του «Στοχαστή».

  Ιανουάριος 1998                                                         Ευάγγελος Βενιζέλος

επιστροφή στην αρχή
σειρά ● προηγούμενο ● επόμενο


Οι πιο πρόσφατοι τίτλοι της σειράς


Πατήστε για μεγέθυνση

Χρήστος Γραμματίκας
Άσπρα μούρα, μαύρα μούρα


Πατήστε για μεγέθυνση

Scripta Manent
Εγχειρίδιον Πολιτικής Παιδείας


Πατήστε για μεγέθυνση

Δημήτρης Γληνός
Τι είναι και τι θέλει το ΕΑΜ;
Άρης Βελουχιώτης
Ο λόγος στη Λαμία

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ
Α έως Κ έως ΠΡ έως Ω